CO2 w akwarium i naturze

5 min czytania

CO2 w akwarium i naturze

Wielu początkujących zadaje sobie pytanie: dlaczego podaje się CO2 do akwarium, skoro do jezior i rzek nikt nie dodaje dwutlenku węgla, a rośliny i tak rosną? Odpowiedź jest prosta – w naturalnych wodach, w których rośliny rosną bujnie, CO2 jest wielokrotnie więcej niż w akwarium.

Ile CO2 jest w akwarium, a ile w naturze?

W akwarium, do którego nie podaje się CO2, poziom rozpuszczonego dwutlenku węgla wynosi zwykle zaledwie 2–3 ppm. To bardzo mało w porównaniu z naturalnymi wodami, w których rośliny tropikalne dobrze rosną.

W naturze, w jeziorach i rzekach, w których dochodzi do bujnego rozrostu roślin poziom CO2 waha się w granicach 10–40 ppm, a czasami jest jeszcze wyższy. Taki poziom dwutlenku węgla wynika z rozkładu organicznego i podziemnych magazynów CO2. W wodzie gruntowej, gdzie wymiana gazowa jest ograniczona, CO2 często osiąga wyższy poziom. Z tego powodu woda źródlana zazwyczaj jest bogata w CO2. Przy źródłach poziom CO2 może wynosić nawet 40–50 ppm. Zmniejsza się wraz z odległością od źródła, a razem z nim słabnie wzrost roślin. Wiele gatunków roślin akwariowych w handlu pochodzi z takich obszarów. To poziom znacznie wyższy niż 2–3 ppm w standardowych akwariach z rybami, gdzie nie jest podawane CO2.

W przyrodzie poziom CO2 zazwyczaj wzrasta przez całą noc i jest szybko wykorzystywany przez rośliny wodne, gdy tylko pojawi się słońce. W małych stawach poziom CO2 i pH zmieniają się w znacznym stopniu, gdy słońce wschodzi i rośliny zaczynają fotosyntezę.

Rośliny wodne w płytkim strumieniu

Wiele roślin wodnych rośnie również w szybko płynących strumieniach i płytkiej wodzie, gdzie powierzchnia lustra wody jest duża w stosunku do głębokości i objętości wody. W takich warunkach rośliny pobierają CO2 z wody, która nasyciła się dwutlenkiem węgla jeszcze jako woda gruntowa. Istnieją również gatunki roślin z regionów, w których w wodzie jest mniej rozpuszczonego CO2. Gatunki te będą dobrze rosnąć nawet bez podawania dwutlenku węgla.

Niektóre rośliny mogą również zaspokoić swoje zapotrzebowanie na CO2 w inny sposób. Potrafią pozyskiwać węgiel z rozpuszczonych w wodzie wodorowęglanów (np. nurzańce – Vallisneria). Rośliny te pochodzą głównie z wód bardziej alkalicznych. Proces ten jest bardzo energochłonny w porównaniu z użyciem rozpuszczonego CO2.

Co daje podawanie CO2 do akwarium?

Podawanie CO2 może kilkukrotnie zwiększyć tempo wzrostu roślin w porównaniu z akwariami typu low tech. Pozwala uzyskać bujne, wybarwione kępy roślin oraz gęste trawniki. Rośliny mają lepszą formę, kolor i kondycję, gdy są uprawiane w środowisku, w którym CO2 jest stale na odpowiednim poziomie. Cienkie łodygi, karłowate liście, słabe wybarwienie i glony na roślinach to częste oznaki tego,, że poziom CO2 jest nieodpowiedni do optymalnego wzrostu roślin. Tempo wzrostu nie jest jedyną korzyścią z podawania CO2.

Węgiel stanowi 40–50% suchej masy roślin.

Ponieważ węgiel jest głównym składnikiem tkanki roślinnej, ma zdecydowanie największy wpływ na wzrost roślin. Zwykle myślimy o NPK (azot, fosfor, potas) jako o najważniejszych składnikach odżywczych koniecznych do prawidłowego wzrostu roślin. Stanowią one jednak niewielką część masy roślinnej w porównaniu do węgla. Roślina zużywa wagowo około 10 razy więcej węgla niż wszystkich pozostałych makroelementów razem wziętych. Akwaryści często skupiają się na nawożeniu, a w rzeczywistości znacznie większy wpływ na kondycję i wzrost roślin ma stabilny poziom CO2.

Akwarium roślinne z CO2

W akwarium roślinnym podawanie dwutlenku węgla (CO2) zwiększa tempo wzrostu, a także poprawia kondycję roślin niezależnie od tego, czy masz słabe, czy mocne oświetlenie. Wbrew powszechnemu przekonaniu silne światło nie jest warunkiem podawania CO2.

Ludwigia Super Red Mini

Ludwigia Super Red Mini to jedna z najłatwiejszych i najłatwiej dostępnych roślin czerwonych. Mimo to bez CO2 nie uzyska pięknego czerwonego wybarwienia i gęstego pokroju. Mchy i bucephalandry można uprawiać bez CO2, ale z nim są znacznie zdrowsze, gęstsze i lepiej wybarwione.

Jak rośliny wodne radzą sobie w przyrodzie?

W przyrodzie większość gatunków wodnych to rośliny bagienne, które mogą przetrwać pod wodą lub nad wodą. Jeśli mają wybór, zwykle rosną ponad wodą, bo mają tam dostęp do CO2 i tlenu w postaci gazowej. Dyfuzja gazów w wodzie jest około 10 000 razy wolniejsza niż w powietrzu, więc roślinom o wiele łatwiej „oddychać” w powietrzu. Ich potrzeby w zakresie CO2/O2 są znacznie łatwiejsze do zaspokojenia, gdy rosną w formie nadwodnej. Przykładem są anubiasy, które w naturze chętnie wyrastają ponad lustro wody.

Forma emersyjna i submersyjna

Woda jest trudnym środowiskiem dla roślin, ponieważ dyfuzja gazu w wodzie jest znacznie wolniejsza niż w powietrzu. Z tego powodu wiele roślin wodnych przechodzi adaptację ułatwiającą wymianę gazową, często wyraźnie zmieniając swój wygląd.

Forma emersyjna to forma nadwodna, a submersyjna – podwodna.

Na przykład, zanurzone liście są często bardzo rozcięte lub podzielone. Ma to tę zaletę, że tworzy bardzo dużą powierzchnię absorpcji i fotosyntezy. Formy zanurzone nie mają zewnętrznych tkanek ochronnych, którymi rośliny rosnące nad wodą ograniczają utratę wody – ich kutykula (woskowa warstwa na powierzchni liści) jest szczątkowa. Komórki powierzchniowe są w stanie wchłaniać wodę, składniki odżywcze i rozpuszczone gazy bezpośrednio z otaczającej wody, podczas gdy wewnętrzny system kanalików, który zwykle transportuje wodę z korzeni do wszystkich części rośliny, jest często znacznie zmniejszony.

Podwodna forma roślin akwariowych

Dlatego wiele roślin wyjętych z wody w formie podwodnej bardzo szybko więdnie – ich system transportu wody jest słabo rozwinięty. Działa to też w drugą stronę: rośliny z plantacji po posadzeniu w akwarium muszą wytworzyć nowe, podwodne liście, a stare często gniją (piszemy o tym w artykule Dlaczego nowe rośliny się rozpadają?).

Czy na plantacjach roślin akwariowych podaje się CO2?

Plantacje, które dostarczają rośliny akwariowe do handlu, uprawiają je w formie emersyjnej, czyli tak, że co najwyżej tylko koszyki są zanurzone w wodzie. Nie wszystkie rośliny można tak uprawiać (np. nurzańce). Uprawa nad wodą sprawia, że zapotrzebowanie na CO2 jest o wiele mniejsze, a uprawiane emersyjnie rośliny są bardziej wytrzymałe (rośliny nadwodne muszą wytwarzać mocniejsze tkanki, żeby utrzymać własny ciężar, a formy podwodne podtrzymuje woda). Formy emersyjne są więc łatwiejsze w uprawie i w transporcie.

Ile CO2 podawać do akwarium?

W akwariach roślinnych celujemy w około 20–30 ppm CO2. Poziom kontrolujemy indykatorem CO2 (drop checkerem), który przy właściwym stężeniu ma kolor zielony. CO2 włączamy zwykle 1–2 godziny przed zapaleniem światła i wyłączamy godzinę przed jego zgaszeniem, a ilość podawanego gazu zwiększamy stopniowo, obserwując ryby. Jaki zestaw wybrać i jak go ustawić, opisujemy w poradniku CO2 w akwarium w praktyce.

Projekt · Zakładanie · Serwis

Marzysz o takim akwarium u siebie?

Zaprojektujemy je, założymy i zajmiemy się nim, żebyś mógł się tylko cieszyć widokiem.

Napisz do nas