Filtracja

Poza regularną pielęgnacją kluczowe znaczenie dla kondycji akwarium ma właściwa filtracja. Dobrze dobrany filtr zapewnia krystalicznie czystą wodę, zdrowe ryby i pomaga trzymać glony w ryzach. Poniżej opisujemy, jak dobrać filtr do akwarium naturalnego, jakie media do niego włożyć i jak go czyścić.
Jaki filtr do akwarium naturalnego?
W akwarium naturalnym najczęściej stosuje się filtry kubełkowe (zewnętrzne). Mieszczą dużo mediów filtracyjnych, zapewniają odpowiedni przepływ i dobrą cyrkulację wody. Największe znaczenie ma tu filtracja biologiczna i chemiczna, a mechaniczna jest drugorzędna – zajmują się nią gąbki i waty. Zaletą filtrów kubełkowych jest też możliwość użycia szklanych lub stalowych rurek wlotu i wylotu, które wyglądają dużo lepiej niż plastikowe.
Jak działa filtr kubełkowy?
Filtry kubełkowe różnych producentów działają podobnie. Woda spływa grawitacyjnie wężem do filtra i trafia na jego dno. Pompa w głowicy przeciąga ją przez kolejne warstwy wkładów w górę filtra i tłoczy z powrotem do akwarium. Niektórzy producenci stosują bardziej rozbudowane rozwiązania, np. wbudowane prefiltry lub grzałki.
Jak dobrać wielkość filtra?
Producenci podają, do jakich akwariów przeznaczone są ich filtry. Przy akwarium naturalnym warto te wartości podzielić przez 2 lub 3, czyli do akwarium 100 l wybrać filtr przeznaczony do 200–300 l. Dzięki temu zapewnimy sobie dużą objętość mediów filtracyjnych oraz odpowiednią wydajność pomp w głowicach. Przy takim doborze potrzebne są zawory do regulacji strumienia wody. Ruch wody w akwarium nie może być ani zbyt silny, ani zbyt słaby – woda powinna płynnie docierać do wszystkich roślin, dostarczając im CO2 i nawozy. W miarę zamulania się wkładów przepływ spada, a otwierając zawór, można przywrócić właściwą wydajność. Część filtrów ma takie zawory w zestawie, do pozostałych można je dokupić – najlepiej tzw. zawory podwójne, które ułatwiają odłączenie węży.
W dużych akwariach zasadne jest stosowanie więcej niż jednego filtra.
Media filtracyjne
Filtrację mechaniczną z powodzeniem zapewnią gąbki oraz maty z waty lub włókien kokosowych. Dostarczane z filtrem ceramiczne wkłady biologiczne lepiej zastąpić bardziej porowatymi – na bazie lawy lub pumeksu (np. Seachem Matrix) albo spiekanymi granulatami. Mają one ogromną powierzchnię, na której mogą się osiedlać bakterie odpowiedzialne za filtrację biologiczną. W górnych koszykach filtra warto umieścić węgiel aktywny. Zaraz po założeniu akwarium pochłania nadmiar substancji organicznych uwalnianych przez podłoża dla roślin i jest świetnym podłożem dla bakterii. Dzięki odpowiedniej ilości węgla w filtrze pozbędziemy się brązowo-żółtego zabarwienia i uzyskamy krystalicznie czystą wodę. Po starcie akwarium węgla używamy przez co najmniej dwa miesiące, wymieniając wkład co 3–4 tygodnie. W naszych akwariach stosujemy węgiel przez cały czas funkcjonowania zbiornika.
Jak czyścić filtr kubełkowy?
Żeby filtr pracował wydajnie, trzeba regularnie czyścić media filtracyjne, węże i rurki. Przepływająca przez węże i rurki woda powoduje osadzanie się na ich wewnętrznych ściankach zanieczyszczeń, które w znaczny sposób mogą zmniejszyć wydajność filtra. Podobnie wygląda sprawa mediów filtracyjnych, które ulegają zamuleniu, co powoduje zmniejszenie powierzchni na jakiej mogą osiedlać się i funkcjonować bakterie. Najłatwiej zaplanować czyszczenie filtra na dzień podmiany wody, np. raz w miesiącu. Media płuczemy w wodzie spuszczonej z akwarium – nigdy w wodzie z kranu, bo chlor zabije bakterie. Koszyczek z luźnymi mediami wystarczy kilka razy zanurzyć w wiadrze z wodą. W przypadku mediów znajdujących się w woreczku zanurzamy go w wiadrze z wodą, a następnie kilkukrotnie mieszamy palcami jego zawartość. Media nie mają być po tym zabiegu sterylnie wyczyszczone, lecz jedynie pozbawione większych zanieczyszczeń. Należy pamiętać o dokładnym wyczyszczeniu gąbek. Maty z waty wymieniamy, gdy są już mocno zbite i ograniczają przepływ.
Węże czyścimy długimi, nawet metrowymi szczotkami na drucie. Do czyszczenia plastikowych lub szklanych rurek należy użyć szczotek na drucianych giętkich sprężynach. Trzeba tu zwrócić uwagę na to, aby głowica takiej szczotki była stosunkowo krótka, co ułatwi pokonywanie krzywizn rurek. Odpowiednio dobrana długość włosia takich szczotek pozwoli na utrzymanie czystości węży i rurek różnej średnicy.
Przy każdym czyszczeniu filtra sprawdź, czy uszczelki nie są uszkodzone, i zakonserwuj je smarem na bazie wazeliny.
Praktyczne wskazówki
- Zabiegi konserwacyjne można przyśpieszyć, jeśli zaopatrzymy się w drugi komplet węży i rurek. Dzięki temu możemy szybko odpiąć brudne elementy, podpiąć czyste, a czyszczeniem zająć się po uruchomieniu filtra.
- Glony ze szklanych lub plastikowych rurek usuniesz, mocząc je w wiadrze do połowy wypełnionym wodą z dodatkiem 3–4 nakrętek wybielacza. Po wyczyszczeniu rurki trzeba bardzo dokładnie wypłukać.
- Prefiltry z gęstej siatki zakładane na rurki zasysające zapobiegają dostawaniu się do filtra małych krewetek i ryb oraz przeciwdziałają zamulaniu się filtra. Taki prefiltr należy oczyszczać z przyklejonych liści lub innych zanieczyszczeń, gdyż powodują zmniejszenie wydajności filtra.
- Deszczownia poprawia natlenienie wody, ale zmniejsza cyrkulację i wypłukuje CO2.
- Jeśli woda jest mętna lub żółta od substancji organicznych, pomogą syntetyczne wkłady filtracyjne, takie jak Purigen.
- Przy mlecznej lub zielonej wodzie najlepiej sprawdza się lampa UV. Przepływ przez nią nie musi być duży – najlepiej podłączyć ją do drugiego filtra lub na obejściu (bajpasie).
- Jeśli masz w akwarium dwa filtry kubełkowe, nigdy nie czyść ich jednocześnie.
- Węże łatwiej się zakłada, gdy końcówkę wcześniej zanurzy się w gorącej wodzie, a rurka jest wilgotna.
- Jeśli wąż mocno przywarł do rurki, popchnij go lekko, jak przy zakładaniu – zwykle się wtedy ruszy i łatwo go zdjąć.
- Warto mieć pod ręką komplet uszczelek, wirnik, ceramiczną oś wirnika i ewentualnie pokrywę wirnika – w razie awarii szybko przywrócisz filtrację.
- Przy każdej podmianie wody sprawdzaj, czy węże nie są załamane, bo to mocno zmniejsza wydajność filtra.
- Z czasem kubełek warto uzupełnić o filtr wstępny (prefiltr) – zatrzyma większość zanieczyszczeń i wydłuży czas między czyszczeniami głównego filtra.